Tag Archive for cultuurverschillen

Onverwacht cultuurverschil: Querdenker

Onlangs moest ik de term ‚Querdenker’ in het Nederlands vertalen. Het ging om een productbeschrijving, dus het mocht geen hele zin worden (zoals in de Van Dale: “persoon die anders wil dan de meerderheid, persoon die met goede reden voortdurend tegenspreekt, origineel, maar ook eigengereid denker, iemand met een breed denkraam”). Dat viel nog niet mee. Het enige dat in de buurt kwam en ook paste bij het product was ‘Dwarsligger’. Frappant vind ik het verschil in betekenis-connotatie tussen deze twee woorden. Waar ‘Querdenker’ duidelijk een positieve connotatie heeft, heeft ‘dwarsligger’ juist een negatieve connotatie. Iemand die anders denkt dan de groep wordt in Duitsland blijkbaar gezien als een verrijking, iemand die nieuwe mogelijkheden opent. Terwijl in Nederland zo iemand vooral lastig is. En dat terwijl in Nederland het beeld leeft dat Duitsers star en trouw aan regels zijn en Nederlanders zichzelf vrijgevochten en origineel vinden…

Kunst of knutselen

Een van mijn vertaalspecialisaties is Arts & Crafts. Maar hoe noem je dat in het Nederlands? Textielkunst? Ja, maar in het Nederlands wordt die term gereserveerd voor de hogere artistieke uitingen. De dingen die in een galerie of museum terecht komen. Terwijl het in de teksten die ik vertaal juist gaat om dingen die bedoeld zijn voor dagelijks gebruik: kleding, knuffels, woonaccessoires, cadeautjes.

Handwerken dan? Ja, dat is het ook. Het gaat om patronen voor breien, naaien, haken, borduren, etc. Dat noem je inderdaad handwerken. Maar in het Nederlands heeft dat zo’n tuttige bijklank. Handwerken is iets dat je oma doen en wat je, als je zelf al wat ouder bent, misschien ooit op de lagere school hebt moeten doen. En waarschijnlijk was het niet je meest geliefde vak. Toch is breien en naaien momenteel heel geliefd bij jonge vrouwen. In de blogwereld stikt het van de blogs van jonge moeders die voor hun kroost en voor zichzelf breien, naaien en haken. En dat zijn echt geen suffige, truttige thuisblijfmoeders. Meestal bloggen deze dames anoniem (vanwege de truttige bijklank van handwerken?), maar soms kun je toch ontdekken dat ze in het dagelijks leven werken als docent, verpleegkundige, verloskundige, interimmanager, wetenschappelijk medewerker. Als ze samenkomen in een breiclubje heet dat niet een breiclub, maar ‘Stich ’n Bitch’. Want een breiclub is iets voor een verzorgingstehuis.

Crafting wordt ook wel vertaald met ‘knutselen’. Maar ook dat dekt de lading niet helemaal. In het Nederlands is knutselen vooral voor kinderen. Een boek over knutselen geeft ideeën voor activiteiten met kinderen. Terwijl ‘crafting’ in het Engels veel breder is en ook zeker door volwassenen wordt gedaan.

Een groot verschil is de status van de resultaten van al dit handwerken en knutselen. In Nederland is die status in het algemeen laag. ‘Zelfgemaakt’ betekent vooral amateuristisch, kneuterig, onprofessioneel. Het etiket ‘homemade’ daarentegen is juist een compliment. Het betekent dat het gaat om een uniek product, waar persoonlijke aandacht aan is besteed, met oog voor een goede afwerking en bijzondere details.

Zelf heb ik diep respect voor iedereen die uit een lap stof, een bol wol of naald en draad iets moois weet te maken. Ik weet uit ervaring dat patronen vaak gebruikt worden als uitgangspunt om vervolgens je eigen ideeën uit te werken. Daarom blijf ik toch maar de Engelse term gebruiken: Arts & Crafts. Of heeft iemand een beter idee?